ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ

Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

του Πάνου Τριγάζη*

Τιμώντας την φετινή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού (21 Μαρτίου), έχουμε πολλούς λόγους να ανησυχούμε ως αριστεροί δημοκρατικοί και φιλειρηνικοί πολίτες. Ωστόσο, δεν αρκεί η ανησυχία, ούτε ο καταγγελτικός λόγος. Απαιτείται βαθύς προβληματισμός και σφαιρική θεώρηση των ευθυνών για την ιδεολογική σύγχυση και την απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών και διαδικασιών που μετατρέπουν σημαντικά τμήματα της κοινωνίας σε εύκολη λεία της ακροδεξιάς δημαγωγίας.  

 

 

Σήμερα, η πανθομολογούμενη πολυδιάστατη κρίση στην Ευρώπη δεν αφήνει καμιά κοινωνία ανεπηρέαστη, τροφοδοτώντας αποκρουστικά φαινόμενα και απειλές για τη δημοκρατία. Εβδομήντα χρόνια μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σε πολλές χώρες σημειώνουν εκλογική άνοδο νεοναζιστικά πολιτικά μορφώματα, με την Ελλάδα να μην αποτελεί εξαίρεση, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. 

Όταν ιδρύθηκε η ΕΟΚ, το 1957, με τη Συνθήκη της Ρώμης, δεν είχε ανάμεσα στους στόχους της την καταπολέμηση της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και του νεοναζισμού. Πολύ αργότερα, το 1997, με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, και μόνο ύστερα από συντονισμένη κινητοποίηση, συμπεριλήφθηκε σχετικό άρθρο, ειδικότερα το άρθρο 13, που προβλέπει:

«Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα, μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωκοινοβούλιο, μπορεί να αναλάβει δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού».

Σε σύγκριση με την Διακήρυξη του ΟΗΕ κατά του Ρατσισμού το 1963, στο άρθρο αυτό διατυπώνεται ένας πολύ ευρύς ορισμός της έννοιας των διακρίσεων, διότι πέραν του φυλετικού ρατσισμού, συμπεριλαμβάνεται και ο κοινωνικός ρατσισμός. Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφού ο σύγχρονος ρατσισμός έχει πολλά πρόσωπα, όπως διαπιστώνουμε καθημερινά στη χώρα μας και μάλιστα με οδυνηρό τρόπο.

Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι η σημερινή ΕΕ απέχει πολύ από τα οράματα των πρωτεργατών της Ευρωπαϊκής Ιδέας, με την πλήρη επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού στις οικονομικές και πολιτικές δομές της. Οδυνηρά είναι τα αποτελέσματα στη ζωή των ευρωπαϊκών λαών και πολιτών, στην ίδια την ικανότητα της ΕΕ να διαδραματίσει ρόλο υπέρ της ειρήνης στο σύνολο της ηπείρου και στον κόσμο.

Ας θυμηθούμε ότι η Ευρωπαϊκή Ιδέα είναι από τη σύλληψή της ιδέα αντιρατσιστική και αντιεθνικιστική. Γιατί τι άλλο μπορεί να είναι μια Ευρώπη χωρίς σύνορα και χωρίς δυνάστες, ήπειρος ειρήνης και αλληλεγγύης, όπως την οραματίστηκαν, πριν 200 χρόνια, οι σοσιαλιστές Σεν Σιμόν και Βίκτορ Ουγκό, αλλά και ο δικός μας φωτισμένος αστός πολιτικός Ιωάννης Καποδίστριας;

Τι άλλο από μια Ευρώπη του αντιφασισμού οραματιζόταν ο Ιταλός αντιφασίστας Αλτιέρο Σπινέλι, μέλος του παράνομου Κ.Κ., όταν συνέτασσε το μανιφέστο του για μια Ελεύθερη και Ενωμένη Ευρώπη, δεσμώτης του καθεστώτος Μουσολίνι στο νησί Βεντοτένε;

Ποτέ δεν ήταν πιο αναγκαίοι οι συντονισμένοι αγώνες των λαών για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και του ανερχόμενου νεοναζισμού, σε Δυτική και Ανατολική Ευρώπη. Πάνω από όλα όμως, απαιτείται ριζική αλλαγή στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα στην κατεύθυνση μιας άλλης Ευρώπης, αυτό που το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς χαρακτηρίζει «Επανίδρυση της Ευρώπης».

Δεν μπορεί να αντισταθεί αποτελεσματικά στον πολυπρόσωπο ρατσισμό μια Ευρώπη που «παράγει ανισότητες με τον ίδιο φυσιολογικό τρόπο που τα ορυκτέλαια παράγουν ατμοσφαιρική ρύπανση», όπως θα έλεγε ο Έρικ Χομπσμπάουμ. Δεν μπορεί μια Ευρώπη, όπου κυριαρχούν πολιτικές ακραίας λιτότητας, οι οποίες αφήνουν πίσω τους κοινωνικά ερείπια. Δεν μπορεί μια Ευρώπη που κλείνει τα μάτια μπροστά στον αυξανόμενο ρόλο των νεοφασιστών στην τραγωδία της Ουκρανίας. Δεν μπορεί μια Ευρώπη που ανέχεται τραγωδίες όπως η Παλαιστινιακή, καθώς και τη μετατροπή της Μεσογείου σε υγρό τάφο για χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες. Θα μπορέσει να αντισταθεί αποτελεσματικά στο ρατσισμό μια Ευρώπη, που στην καρδιά της ενοποίησής της θα έρθει η αλληλεγγύη. Μια τέτοια Ευρώπη είναι αναγκαία και εφικτή, μήνυμα που αναδύεται και από την περιφανή εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα.

Υ.Γ. Η 21η Μαρτίου είναι και Διεθνής Ημέρα Ποίησης καθώς και εορτασμού της εθνικής εορτής των απανταχού Κούρδων(Newroz). Ας τιμήσουμε λοιπόν, την ημέρα αυτή και την ηρωική αντίσταση των κατοίκων του Κομπάνι που αναδείχτηκε σε παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας κόντρα στον σκοταδισμό –τζιχαντισμό.

 

*Ο Πάνος Τριγάζης είναι Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης (ΠΑΔΟΠ).